خرید خودرو بهعنوان کالای سرمایهای؛ نجات از تورم یا افتادن در تله؟
مردم، خودرو را راهی برای حفظ ارزش دارایی خود می دانند!
در سالهای اخیر و همزمان با تشدید تورم در اقتصاد ایران، نگاه بسیاری از مردم به خودرو از یک کالای مصرفی به یک ابزار حفظ ارزش پول تغییر کرده است. کاهش قدرت خرید، بیثباتی بازارهای مالی و محدودیتهای سرمایهگذاری، باعث شده خودرو برای بخشی از جامعه بهعنوان یک «پناهگاه موقت سرمایه» دیده شود.
سؤال اصلی اینجاست:
آیا خرید خودرو واقعاً راهی برای نجات از تورم است یا میتواند خریدار را وارد یک تله مالی جدید کند؟
چرا خودرو به کالای سرمایهای تبدیل شد؟
افزایش مداوم قیمت خودرو طی سالهای گذشته، این ذهنیت را ایجاد کرد که خودرو همیشه گرانتر میشود. عواملی مثل:
ـ رشد نرخ ارز
ـ محدودیت واردات
ـ کاهش عرضه نسبت به تقاضا
ـ و قیمتگذاری دستوری
باعث شدند بازار خودرو از منطق مصرفی فاصله بگیرد و به فضایی شبهسرمایهای وارد شود. در چنین شرایطی، بسیاری از خریداران نه برای استفاده، بلکه برای حفظ ارزش دارایی وارد بازار شدند.
واقعیت بازار؛ آیا خودرو همیشه سود میدهد؟
برخلاف تصور عمومی، خودرو یک دارایی با استهلاک ذاتی است. حتی در بازار تورمی، همه خودروها سودآور نیستند. عواملی که میتوانند سرمایهگذاری روی خودرو را پرریسک کنند عبارتاند از:
ـ افت قیمت ناگهانی برخی مدلها
ـ تغییر سیاستهای واردات
ـ کاهش تقاضای مصرفی
ـ رکود معاملاتی و کاهش نقدشوندگی
در بسیاری از مقاطع، خریداران با وجود رشد اسمی قیمت، در عمل دچار زیان واقعی نسبت به تورم شدهاند.
هزینههایی که معمولاً نادیده گرفته میشوند
خرید خودرو به نیت سرمایهگذاری، هزینههای پنهانی دارد که اغلب در محاسبات لحاظ نمیشود:
ـ هزینه بیمه، مالیات و عوارض
ـ هزینه نگهداری و افت فنی
ـ خواب سرمایه در زمان رکود بازار
ـ کاهش ارزش واقعی در صورت تصادف یا افت کارکرد
این هزینهها میتوانند سود ظاهری سرمایهگذاری را بهطور جدی کاهش دهند.
ریسک نقدشوندگی؛ مشکل اصلی سرمایهگذاران خودرو
یکی از مهمترین تفاوتهای خودرو با داراییهای سرمایهای واقعی، نقدشوندگی پایین در دورههای رکود است. در شرایطی که:
ـ خریدار کم است
ـ قدرت خرید کاهش یافته و بازار در انتظار تصمیمات جدید دولتی است
ـ فروش خودرو ممکن است ماهها زمان ببرد یا نیاز به کاهش قیمت داشته باشد.
چه زمانی خودرو میتواند نقش پوشش تورم را داشته باشد؟
خودرو تنها در شرایط خاصی میتواند تا حدی نقش محافظ در برابر تورم را ایفا کند:
ـ انتخاب مدلهای کماستهلاک و پرتقاضا
ـ خرید در کف قیمتی بازار
ـ نگاه کوتاهمدت و نه سرمایهگذاری بلندمدت
ـ بررسی دقیق قیمتهای واقعی بازار
در غیر این صورت، خرید هیجانی خودرو میتواند منجر به قفل شدن سرمایه شود.
جمعبندی
خرید خودرو بهعنوان کالای سرمایهای، در اقتصاد امروز ایران یک تصمیم پرریسک است. هرچند ممکن است در مقاطعی از افت ارزش پول جلوگیری کند، اما در بسیاری از موارد خریدار را وارد تلهای از:
ـ افت نقدشوندگی
ـ هزینههای پنهان و زیان واقعی نسبت به تورم
تصمیمگیری آگاهانه، تحلیل بازار و شناخت قیمت واقعی، مهمترین ابزار برای جلوگیری از اشتباه در این مسیر است.
