چرا خودروسازی ایران هنوز به استاندارد جهانی نزدیک نشده است؟
ایرانخودرو و سایپا که دو نام اصلی و تعیینکننده در صنعت خودرو ایران هستند.
با وجود گذشت بیش از شصت سال از زمان شکلگیری صنعت خودروسازی در ایران، همچنان این سؤال مهم در فضای اقتصادی و صنعتی کشور مطرح است که چرا ایران، با وجود جمعیت زیاد و بازار بزرگ داخلی، نتوانسته جایگاهی واقعی در صنعت خودروسازی جهان پیدا کند؟
سایپا و ایرانخودرو؛ دو غول بزرگ یا دو سازنده محصور در گذشته؟
ایرانخودرو و سایپا که دو نام اصلی و تعیینکننده در صنعت خودرو ایران هستند، سالهاست در صدر تولید قرار دارند؛ اما میزان نوآوری، پیشرفت تکنولوژیک و کیفیت محصولاتشان قابل مقایسه با شرکتهای مطرح خودروسازی جهان نیست.
در حالی که خودروسازانی مانند هیوندای، کیا، تویوتا، رنو و حتی شرکتهای تازهوارد چینی هر سال با فناوریهای جدید وارد بازار جهانی میشوند، سایپا و ایرانخودرو همچنان روی پلتفرمهای قدیمی، تولید محدود و بهروزرسانیهای سطحی تکیه دارند.
شکاف بزرگ میان ایران و جهان
وقتی به روند رشد خودروسازان جهانی نگاه میکنیم، تفاوتها آشکارتر میشود:
پلتفرمهای مدرن در جهان هر ۵ تا ۷ سال بهطور کامل تغییر میکنند، اما در ایران بسیاری از خودروها دههها بدون تغییر بنیادین باقی ماندهاند.
ایمنی و استانداردهای جهانی در خودروسازان بزرگ اولویت اصلی است، اما در ایران همچنان گزارشهای متعددی درباره کیفیت پایین قطعات و ضعف ایمنی مطرح است.
قیمتگذاری شفاف در دنیا یک اصل است، اما در ایران قیمت خودرو به عوامل غیرشفاف، واسطهگری و فاصله شدید کارخانه تا بازار گره خورده است.
صادرات پایدار یکی از شاخصهای موفقیت خودروسازی جهانی است، اما ایران عملاً سهمی در بازار جهانی ندارد.
وابستگی طولانیمدت به مونتاژ؛ یک زنجیر قدیمی
یکی از مشکلاتی که کارشناسان بارها درباره آن هشدار دادهاند، وابستگی طولانیمدت صنعت خودرو ایران به مونتاژ است.
در حالیکه بسیاری از کشورها با مونتاژ آغاز کردند اما بهسرعت به سمت توسعه فناوری و طراحی مستقل حرکت کردند، صنعت خودروسازی ایران هنوز از این مرحله عبور نکرده است. همین موضوع باعث شده شرکتهایی مثل سایپا و ایرانخودرو نتوانند در عرصه رقابت جهانی دیده شوند.
مردم؛ قربانیان اصلی در بازی بیپایان قیمت و کیفیت
نتایج نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد نارضایتی مردم از کیفیت، خدمات پس از فروش و قیمت خودروهای داخلی در سال ۱۴۰۴ به بالاترین سطح یک دهه اخیر رسیده است. بسیاری از خریداران میگویند خودروهایی که امروز در ایران با قیمتهای سنگین عرضه میشود، حتی از نظر امکانات پایهای با خودروهای ارزانقیمت بازار جهانی هم قابل مقایسه نیست.
آینده صنعت خودرو ایران؛ نیازمند جراحی عمیق
تحلیلگران معتقدند تا زمانی که اصلاحات جدی در حوزه مدیریت، ساختار تولید، قیمتگذاری، رقابتپذیری و جذب تکنولوژی بهصورت واقعی انجام نشود، نمیتوان انتظار داشت صنعت خودرو ایران به جایگاه جهانی برسد.
این گزارش تأکید میکند که بازار بزرگ داخلی ایران یک فرصت طلایی است؛ فرصتی که اگر با نگاه حرفهای، رقابت آزاد و شفافیت همراه شود، میتواند ایران را به یکی از بازیگران جدی منطقه تبدیل کند.
اما در شرایط فعلی، فاصله میان خودروسازی ایران با استاندارد جهانی آنقدر زیاد است که حتی کارشناسان خوشبین هم چشمانداز روشنی برای چند سال آینده تصور نمیکنند.
